عینک طبی یکی از رایجترین و مؤثرترین روشها برای اصلاح مشکلات بینایی است. میلیونها نفر در سراسر جهان برای مطالعه، رانندگی، کار با کامپیوتر و انجام فعالیتهای روزمره از انواع مختلف عینک استفاده میکنند. با پیشرفت فناوری، امروزه عینکهای طبی تنها وسیلهای برای بهبود بینایی نیستند، بلکه میتوانند به کاهش خستگی چشم، افزایش کیفیت زندگی و حتی محافظت از چشمها در برابر آسیبهای محیطی کمک کنند.
با وجود تنوع زیاد عینکهای طبی، بسیاری از افراد هنگام خرید عینک طبی نمیدانند کدام نوع برای شرایط آنها مناسبتر است. انتخاب نادرست عینک میتواند باعث خستگی چشم، سردرد و حتی کاهش کیفیت بینایی شود. به همین دلیل مراجعه به متخصص چشم و انجام معاینات دقیق اهمیت زیادی دارد.
در این مقاله از کلینیک فوق تخصصی چشمپزشکی مردمک با انواع عینک طبی، کاربرد هر یک و روش صحیح نگهداری از آنها آشنا میشویم.
عینک طبی چیست؟
عینک طبی وسیلهای است که با استفاده از عدسیهای مخصوص، مسیر ورود نور به چشم را اصلاح میکند تا تصویر به درستی روی شبکیه تشکیل شود.
این وسیله برای اصلاح عیوب انکساری مانند نزدیکبینی، دوربینی، آستیگماتیسم و پیرچشمی مورد استفاده قرار میگیرد. در برخی موارد نیز عینک میتواند از چشم در برابر نورهای مضر یا فشار ناشی از کار طولانی با نمایشگرها محافظت کند.
عینک تکدید (Single Vision)
عینک تکدید رایجترین نوع عینک طبی است. در این نوع عینک، تمام سطح عدسی دارای یک شماره مشخص است و برای اصلاح یک مشکل بینایی استفاده میشود.
این عینک میتواند برای افراد نزدیکبین، دوربین یا مبتلا به آستیگماتیسم تجویز شود. بسیاری از کودکان و بزرگسالان برای انجام فعالیتهای روزمره از این نوع عینک استفاده میکنند.
عینک تکدید معمولاً سادهترین و اقتصادیترین نوع عینک طبی محسوب میشود.
عینک مطالعه
با افزایش سن، عدسی طبیعی چشم به تدریج انعطافپذیری خود را از دست میدهد و فرد برای دیدن اشیای نزدیک دچار مشکل میشود. این وضعیت که پیرچشمی نام دارد، معمولاً بعد از 40 سالگی آغاز میشود.
عینک مطالعه برای کمک به دید نزدیک طراحی شده و به افراد کمک میکند نوشتهها، کتاب یا صفحه تلفن همراه را راحتتر ببینند.
استفاده از عینک مطالعه مناسب میتواند از خستگی چشم و سردرد ناشی از مطالعه طولانی جلوگیری کند.
عینک دوکانونی
عینک دوکانونی دارای دو بخش مختلف در عدسی است. قسمت بالایی برای دید دور و قسمت پایینی برای مطالعه و دید نزدیک طراحی شده است.
این نوع عینک به ویژه برای افرادی مناسب است که هم به اصلاح دید دور و هم به عینک مطالعه نیاز دارند.
اگرچه امروزه استفاده از عینکهای تدریجی بیشتر شده است، اما عینک دوکانونی همچنان در برخی افراد کاربرد دارد.
عینک تدریجی یا پروگرسیو
عینک پروگرسیو یکی از پیشرفتهترین انواع عینک طبی است. در این عینک، شماره عدسی به صورت تدریجی از بالا به پایین تغییر میکند و فرد میتواند بدون نیاز به تعویض عینک، فاصلههای مختلف را ببیند.
بسیاری از افرادی که دچار پیرچشمی هستند، این نوع عینک را به دلیل ظاهر زیباتر و عملکرد بهتر ترجیح میدهند.
البته ممکن است در روزهای ابتدایی استفاده از این عینک، فرد به کمی زمان برای سازگاری نیاز داشته باشد.
عینک مخصوص آستیگماتیسم
آستیگماتیسم زمانی ایجاد میشود که سطح قرنیه یا عدسی چشم انحنای یکنواختی نداشته باشد.
افراد مبتلا به آستیگماتیسم معمولاً تصاویر را تار یا کشیده میبینند. عینک مخصوص آستیگماتیسم دارای عدسیهایی است که این مشکل را اصلاح میکنند و باعث شفافتر شدن دید میشوند.
عدم اصلاح آستیگماتیسم میتواند منجر به خستگی چشم و سردرد شود.
پیشنهاد میشود این افراد برای عمل حذف عینک به کلینیک فوق تخصصی چشم مراجعه نمایند.
عینک بلوکات یا ضد نور آبی
امروزه استفاده طولانی از تلفن همراه، کامپیوتر و تبلت به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده است. به همین دلیل عینکهای بلوکات محبوبیت زیادی پیدا کردهاند.
این عینکها بخشی از نور آبی ساطع شده از نمایشگرها را فیلتر میکنند و ممکن است به کاهش خستگی چشم در برخی افراد کمک کنند.
البته شواهد علمی قطعی درباره تأثیر این عینکها در پیشگیری از آسیبهای چشمی وجود ندارد و استفاده از آنها باید بر اساس نیاز هر فرد و توصیه متخصص چشم باشد.
عینک فتوکرومیک
عدسیهای فتوکرومیک در محیطهای پرنور تیره و در فضای داخلی روشنتر میشوند.
این ویژگی باعث میشود فرد نیازی به تعویض مداوم میان عینک طبی و عینک آفتابی نداشته باشد.
این نوع عینک برای افرادی که زمان زیادی را در محیط بیرون سپری میکنند، گزینه مناسبی محسوب میشود.
عینک آفتابی طبی
برخی افراد علاوه بر اصلاح دید، به محافظت از چشم در برابر اشعه فرابنفش نیز نیاز دارند.
عینک آفتابی طبی ترکیبی از عدسی اصلاحکننده و فیلتر محافظ در برابر نور خورشید است و میتواند از آسیبهای ناشی از اشعه UV جلوگیری کند.
استفاده از این نوع عینک به ویژه برای افرادی که سابقه بیماریهای چشمی دارند، اهمیت زیادی دارد.
چگونه عینک مناسب خود را انتخاب کنیم؟
انتخاب عینک تنها بر اساس ظاهر فریم یا توصیه اطرافیان کافی نیست. هر فرد شرایط بینایی متفاوتی دارد و نسخه عینک باید بر اساس معاینه کامل چشمپزشکی تعیین شود.
مراجعه به متخصص چشم یا دکتر فوق تخصص چشم میتواند به تشخیص دقیق عیوب انکساری و انتخاب مناسبترین نوع عینک کمک کند.
در برخی موارد نیز ممکن است فرد به جای عینک، کاندید مناسبی برای عمل لیزیک چشم یا جراحی حذف عینک باشد.
چگونه از عینک طبی نگهداری کنیم؟
نگهداری صحیح از عینک میتواند عمر آن را افزایش دهد و کیفیت بینایی را حفظ کند.
بسیاری از آسیبهای وارد شده به عینک ناشی از استفاده نادرست و عدم رعایت اصول نگهداری است.
عینک را با دستمال مناسب تمیز کنید
برای تمیز کردن عدسیها باید از دستمال میکروفایبر یا محلولهای مخصوص استفاده شود.
استفاده از لباس، دستمال کاغذی یا مواد زبر میتواند باعث ایجاد خط و خش روی عدسیها شود.
عینک را در جعبه مخصوص قرار دهید
هنگامی که از عینک استفاده نمیکنید، بهتر است آن را داخل جعبه مخصوص نگهداری کنید.
قرار دادن عینک در کیف یا روی سطوح مختلف بدون محافظ میتواند باعث شکستن فریم یا آسیب به عدسیها شود.
عینک را در معرض حرارت قرار ندهید
گرمای زیاد میتواند باعث تغییر شکل فریم و آسیب به پوششهای عدسی شود.
برای مثال، قرار دادن عینک داخل خودرو در روزهای گرم تابستان میتواند به آن آسیب برساند.
عینک را با دو دست بردارید
برداشتن عینک با یک دست به مرور زمان باعث شل شدن دستهها و تغییر فرم فریم میشود.
استفاده از هر دو دست هنگام گذاشتن یا برداشتن عینک به حفظ شکل صحیح آن کمک میکند.
هر چند وقت یک بار باید شماره عینک بررسی شود؟
شماره چشم در برخی افراد، به ویژه کودکان و نوجوانان، ممکن است تغییر کند.
همچنین با افزایش سن یا بروز برخی بیماریها ممکن است نیاز به تغییر نسخه عینک وجود داشته باشد.
به همین دلیل توصیه میشود افراد به طور منظم تحت معاینه قرار گیرند و در صورت بروز علائمی مانند تاری دید، سردرد یا خستگی چشم، به پزشک مراجعه کنند.
نقش کلینیک فوق تخصصی چشم در انتخاب عینک مناسب
تجویز عینک مناسب نیازمند معاینه دقیق و بررسی کامل وضعیت بینایی است. در یک کلینیک فوق تخصصی چشم، علاوه بر تعیین شماره چشم، سلامت قرنیه، عدسی و شبکیه نیز ارزیابی میشود.
در برخی افراد، تاری دید ممکن است ناشی از بیماریهای چشمی باشد و تنها با تجویز عینک برطرف نشود. به همین دلیل انجام معاینات تخصصی اهمیت زیادی دارد.
جمعبندی
عینک طبی یکی از مؤثرترین روشهای اصلاح مشکلات بینایی است و انواع مختلفی از جمله عینک تکدید، مطالعه، دوکانونی، پروگرسیو، آستیگماتیسم و آفتابی طبی دارد. انتخاب نوع مناسب عینک باید بر اساس معاینه دقیق توسط متخصص چشم انجام شود.
همچنین رعایت اصول نگهداری مانند تمیز کردن صحیح، نگهداری در جعبه مخصوص و جلوگیری از قرار گرفتن در معرض حرارت میتواند عمر عینک را افزایش دهد.
کلینیک فوق تخصصی چشمپزشکی مردمک با بهرهگیری از تجهیزات پیشرفته و حضور پزشکان مجرب، خدمات تخصصی معاینه چشم، تجویز عینک و تشخیص بیماریهای چشمی را ارائه میدهد و در مسیر حفظ سلامت بینایی همراه شما خواهد بود.
